ELEKTRIK ELEKTRONIK
 

Wiring Elektrik 1 Phase 3 Phase

LITAR AKHIR PENGGUNA WIRING ELEKTRIK

Litar akhir wiring elektrik adalah litar yang disambungkan keluar dari kotak fius agihan (DB) dan berakhir di beban atau soket alur keluar atau kelengkapan elektrik di pemasangan itu. (Mula dari DB dan berakhir ke beban pengguna).

 Terdapat 2 jenis litar akhir  iaitu:-

 1.Litar pencahayaan - litar lampu, kipas,loceng dan jam elektrik.

 2.Litar kuasa - soket alur keluar(sak) biasanya 13A, 15A.

LITAR PENCAHAYAAN

Litar ini termasuk untuk lampu, kipas siling, loceng pintu dan jam elektrik. jumlah beban yang boleh dipasang pada satu litar kecil akhir lampu adalah berkadaran 5A atau 6A. Setiap satu point lampu atau kipas dianggarkan berkadaran tidak lebih 100W. Satu litar akhir bagi litar lampu/kipas jumlah unit maksima ialah 10 unit lampu dan kipas.

Contoh cara pendawaian litar cahaya:-

LITAR KUASA (SOKET ALUR KELUAR)

Litar Kuasa dalam wiring elektrik terbahagi kepada dua jenis:-

1. Litar Jejari

 Litar ini adalah sejenis litar pendawaian biasa di mana dawai hidup-(l), dawai neutral-(n) dan dawai bumi-(e) diambil dari kotak fius agihan sebagai satu litar akhir dan disambungkan ke punca soket alur keluar (S.A.K).

2. Litar Gelang (ring)

Kabel litar gelang mestilah bermula dari satu fius di dalam kotak fius agihan dan disambungkan ke tiap-tiap punca soket alir keluar (S.A.K) dan akhirnya hendaklah kembali ke fius asalnya.

Contoh pendawaian elektrik litar kuasa:-

Contoh litar jejari dan litar gelang:-

>>Download eBook>>

Pendawaian Elektrik 1 Phase

LITAR KAWALAN PENDAWAIAN ELEKTRIK SATU FASA

1. Alat kawalan turutan satu fasa 

Definisi:-

 Litar kawalan ialah turutan alat-alat kawalan & perlindungan yang terdapat pada litar utama pemasangan pengguna.Litar ini termasuklah pengasingan, pensuisan, perlindungan arus lebihan dan perlindungan kebocoran arus ke bumi.

Alat-alat kawalan dan perlindungan dalam litar kawalan adalah seperti berikut:-

1. Unit pemotong (Cut out)

2. Jangka kilowattjam ( Kilowatt-hourmeter)

3. Suis utama (Main Switch)

4. Pemutus litar bocor ke bumi (Earth Leakage Circuit Breaker)

5. Kotak fius agihan ( Distribution fuse board )

FIUS PERKHIDMATAN DAN PENGHUBUNG NEUTRAL

Fius ini di sambung pada punca masukan bekalan utama iaitu ke pengalir hidup atau fasa. Berfungsi Sebagai  lebihan dan menghadkan arus pengguna dan penyambung neutral digunakan untuk menyambung kabel bekalan utama kepada kabel neutral pengguna.

METER KILOWATT/JAM

Berfungsi sebagai pengukur jumlah tenaga yang digunakan oleh pengguna bagi dalam satu tempoh masa yang tertentu bacaan yang yang di rekodkan dan jumlah penggunaan akan di kira untuk bayaran bagi setiap unit.

SUIS UTAMA

Suis utama berfungsi sebagai pengasing litar dan memberi perlindungan arus berlebihan, alat kawalan secara mekanikal yang boleh membuka dan menyambung litar secara kawalan manual.

PEMUTUS LITAR BOCOR

Berfungsi sebagai perlindungan terhadap  kebocoran arus ke bumi dan pengasing.

KOTAK AGIHAN DB BOX

Kotak agihan DB ini adalah tempat pengagihan litar kecil akhir dan peranti perlindungan arus lebihan.setiap litar kecil akhir mempunyai peranti perlindungan arus lebihan yang tersendiri mengikut kadaran arus maksima dan jenis litarnya  Berfungsi sebagai pengagih litar akhir dan perlindungan arus lebihan.

>>Download eBook>>
 

Pendawaian Elektrik 1 Phase 3 Phase Rumah Bangunan

PENGENALAN

Sistem pendawaian elektrik terbahagi kepada 2 bahagian iaitu:

Sistem pendawaian 1 Phase / fasa – biasa di kawasan kediaman (residential area) kecil dan sederhana.

Sistem pendawaian 3 Phase / fasa – kawasan industri dan komersial (industrial dan commercial area).

SISTEM PENDAWAIAN WIRING ELEKTRIK
Bekalan Elektrik ke Rumah

Bekalan elektrik yang diterima di rumah kediaman (kecil/sederhana) biasanya ialah AC 1-fasa 240V, 50 Hz.

Bekalan ini diperolehi daripada sambungan antara talian (sama ada R, Y atau B) dan neutral dari sistem 3 fasa 4 dawai (sambungan Y).

Sumber 3 fasa adalah dari pencawang (substation) yang berhampiran.

Sistem bekalan pengguna kecil arus ulang-alik (1fasa)


Litar Pengguna

Kabel atau talian yang masuk ke bangunan terus disambung ke satu papan penyambung (pangkalan perkhidmatan).

Di papan ini terdapat fius perkhidmatan dan talian neutral. Dua alat ini milik TNB dan menjadi tanggungjawabnya.

Selepas pangkalan perkhidmatan, bekalan elektrik akan disambung ke meter kilowatt jam (Watt hour meter).

Litar pengguna bermula dengan papan suis utama (main switch board (msb)) atau pengasing berkadar 60, 80 dan 100A.

Seterusnya ialah pemutus litar ke bumi (ELCB – earth leakage circuit breaker atau RCCB - residual current circuit breaker).

Diikuti dengan papan fius agihan atau papan agihan.

Di papan fius agihan ini terdapat 3 busbar penyambungan iaitu wayar hidup (live), neutral dan bumi (earth).

Fius – fius (pemutus litar miniatur @ miniature circuit breaker (MCB)) yang berkadaran sama ada 5, 15, 30, 45 A atau 6, 16 dan 32 A ini akan disambung daripada busbar live ke litar akhir yang bersesuaian.

Bar neutral dan busbar bumi akan disambung terus pada litar akhir – tidak perlu melalui MCB lagi.

Litar akhir akan mempunyai 3 dawai iaitu live, neutral dan bumi.

Sistem Bekalan Elektrik Di Rumah (240 V, 1- Fasa, 50 Hz)


Litar Akhir

Litar yang keluar daripada papan fius agihan bagi membekalkan satu atau lebih titik-titik kelengkapan atau soket alur keluar tanpa perantaraan papan agihan lain atau dengan kata lain litar yang bersedia membekalkan tenaga elektrik kepada peralatan, kelengkapan atau soket alir keluar seperti lampu, kipas atau melalui soket alit keluar seperti sterika, TV, peti sejuk dll.

Pemencilan secara elektrik


Umumnya, litar akhir untuk kediaman boleh dibahagikan kepada kumpulan berikut:

Litar akhir pada kadaran arus kurang daripada 15 A.

Litar akhir pada kadaran arus lebih daripada 15 A.

Litar akhir pada kadaran arus lebih daripada 15 A tetapi tertumpu pada soket alir keluar 13 A sahaja.


Peraturan Litar Akhir

Litar akhir hendaklah diasingkan untuk peralatan yang berbeza (berlainan fius dan kawalannya) bagi mencegah gangguan bekalan jika litar akhir lain mengalami kerosakan.

Sebagai contoh, antara lampu dan soket alir keluar hendaklah diasingkan fiusnya.

Pendawaian setiap litar akhir hendaklah diasingkan secara elektrik (neutral dan live berlainan) kecuali ke bumi.

Contoh gambar rajah skematik bagi pelbagai litar akhir


Litar Akhir untuk Soket Alir Keluar

Terdapat 2 cara pendawaian soket alir keluar (2, 5, 13, 15 dan 30 A) iaitu Litar Gelang (ring circuit) dan Litar Jejari (radial circuit).

Sambungan litar gelang – sambungan soket alir keluar yang bersambung antara satu sama lain dalam bentuk gelang.

Sambungan bermula dan berakhir pada tempat yang sama iaitu di papan fius agihan.

Sambungan litar jejari – soket alir keluar disambung secara jejari atau selari.

Saiz kabel yang biasa digunakan untuk litar gelang ialah 2.5 mm2 dan 4 mm2 bagi litar jejari.

Litar jejari (radial circuit)

Litar gelang (ring circuit)


Penentuan Saiz Kabel dan Peranti Perlindungan

Kadar fius atau pemutus litar miniatur yang mengawal sesuatu litar akhir hendaklah tidak melebihi kadar kemampuan membawa arus mana–mana kabel dalam litar tersebut.

Besar kecilnya kabel dan fius sesuatu litar adalah bergantung pada jenis beban yang hendak digunakan.

Umumnya, bagi rumah kediaman, saiz kabel yang digunakan ialah 1.5, 2.5 dan 4 mm2.

Saiz fius yang biasa digunakan pula ialah 5 A, 15 A dan 30 A.


JENIS – JENIS PENDAWAIAN
Terdapat 3 jenis pendawaian elektrik iaitu:

Pendawaian Permukaan.

Pendawaian Terbenam.

Pendawaian Pembuluh (conduit) - (i) Pembuluh keluli, bukan keluli dan boleh lentur, (ii) Sesalur, (iii) Salur


Faktor yang perlu diambil kira dalam pemilihan jenis pendawaian adalah:

Jenis beban yang hendak dipasang

Keadaan tempat pemasangan

Kos perbelanjaan

Tempoh ketahanan pemasangan

Kekemasan dan kecantikan

Keadaan sekeliling

Tempoh masa menyiapkan

Perubahan atau penambahan litar di masa akan datang

Jenis voltan bekalan

Keselamatan dan kelulusan JBE/TNB/JKR


Pendawaian Permukaan (Surface Wiring)

Satu sistem di mana kabel – kabel yang digunakan dalam sesuatu pemasangan dipasang pada permukaan dinding atau siling tanpa sebarang perlindungan tambahan.

Kabel yang digunakan mestilah daripada jenis bersalut kerana terdedah kepada keadaan persekitaran dan kerosakan mekanikal.

Pendawaian yang bertebat di permukaan

Bagi pendawaian permukaan yang dibuat di bangunan batu satu simen, kabel akan diklipkan atas satu bilah papan (wooden batten) yang sebelum ini dipakukan ke dinding atau siling.

Jenis klip yang biasa digunakan ialah klip aluminium atau plumbum.

Kebaikan sistem ini ialah ia mudah disiapkan dengan perbelanjaan yang murah, pemasangan tambahan juga mudah dilakukan.

Biasanya diaplikasikan di rumah kediaman (lama dan sudah tidak digunakan di kawasan perumahan baru untuk tujuan keselamatan).

Kelemahan sistem ini ialah ia tidak tahan dengan suhu yang panas dan lembap, tidak cantik dan sistem perlindungan mekanik yang kurang memuaskan.


Pendawaian Terbenam (Embedded Wiring)

Kabel litar dipasang di dalam dinding atau siling dan tidak kelihatan langsung kecuali penghujung kabel yang digunakan untuk sambungan ke terminal aksesori atau beban.

Kaedah ini dilakukan dengan membenamkan kabel ke lurah alur di dinding atau siling yang telah disediakan.

Pada kebiasaannya ia dibuat semasa peringkat pembinaan bangunan iaitu sebelum kerja penurapan simen (plaster) dijalankan.

Kabel tersebut mestilah disusun dengan rapi agar tidak berlaku sebarang kerosakan mekanikal ke atasnya.

Kaedah ini cantik dan kemas. Ia tidak menghadapi bahaya mekanikal dn tahan pada perubahan cuaca, tahan lama dan kosnya juga rendah.

Tetapi sistem ini sukar untuk dibaiki apabila berlaku kerosakan dan boleh mendatangkan bahaya semasa memaku dinding yang tersimpan kabel yang tersembunyi.


Pendawaian Pembuluh (conduit)

Dalam sistem ini, konduit digunakan untuk menyalurkan kabel–kabel.

Sistem ini digunakan di tempat yang terdapat bahaya kerosakan mekanik atau kimia, contohnya di kilang–kilang perusahaan, makmal, bengkel dll.

Penyesuai dan pembuluh boleh lentur

Sistem ini boleh dipasang dipermukaan atau tersembunyi.

Beberapa keistimewaan pendawaian sistem ini ialah konduit ini boleh dijadikan pengalir perlindung litar (grounding), mudah diubahsuai untuk tambahan, tahan lama, dapat mengelakkan kebakaran dan kabelnya tidak mudah tercacat.

Sistem ini melibatkan perbelanjaan yang tinggi serta mengambil masa yang lama untuk disiapkan.

Bentuknya tidak kemas jika dipasang pada permukaan.

Untuk pembuluh boleh lentur (logam) yang boleh dibentuk mengikut kehendak pemasangan amat berguna terutamanya untuk sambungan bagi penghujung beban yang bergerak

atau di tempat – tempat yang bebannya selalu diubahsuai.

Sesalur – Sistem pendawaian ini menggunakan sesalurlogam atau bahan penebat yang pada kebiasaanya bersegi empat dan dipasang secara menegak atau mendatar di permukaan dinding atau besi rangka bangunan.

Kabel dimuatkan dalam sesalur dan biasanya bersaiz besar serta bilangan yang banyak.

Palang bas sesalur atas

Sistem pendawaian palang bas sesalur atas

Salur – dibuat daripada logam yang berbentuk segi empat bujur memanjang tanpa penutup.

Lazimnya, salur ini tersembunyi di bawah lantai yang biasa disebut salur bawah lantai.

Jika dilihat dari atas, sistem ini dipasang seperti sistem grid dalam sesebuah bangunan.

Kesemua kotak simpang berada pada selekoh bengkokan 90.

Sistem ini amat sesuai digunakan di pejabat kerana alatan dan perkakas sering diubah – ubah kedudukannya.

Sistem pendawaian salur bawah tanah


KABEL

Kabel ialah bahan pengalir yang membenarkan arus mengalir.

Ia merupakan media yang amat penting dalam pemasangan elektrik.

Ia menjadi perantaraan sambungan bagi membekalkan tenaga elektrik kepada peralatan elektrik.

Oleh sebab kadaran arus, voltan, keadaan alat dan tempat yang berbeza – beza, kabel juga dibuat berbeza – beza bagi menyesuaikannya dengan keperluan aplikasi tersebut.


Faktor Pemilihan Kabel

Saiz kabel mampu membawa arus yang diperlukan oleh sesuatu beban tanpa memanaskan kabel.

Susut voltan tidak melebihi 2.5 % voltan bekalan.

Penebat kabel sesuai dengan keadaan (kabel PVK sesuaiuntuk suhu 0 - 65? C).


Bahagian–bahagian kabel dan Istilah Kabel

Sekurang – kurangnya kabel mempunyai bahagian yangdikenali sebagai Pengalir, Penebat dan Perlindungan Mekanik.

Teras (core) – pengalir bertebat, cth 1, 2, 3, 4 dll.

Lembar (strand) – bilangan pengalir pada sesuatu teras, biasanya 3, 7, 19, 24, 37, 91 dll. Contoh kabel 7/1.04 mm (7 lembar dan garis pusat setiap lembar ialah 1.04 mm).

Sarung kabel (jacket).

Luas keratan rentas pengalir – jumlah luas keratan rentas setiap lembar pengalir. Contoh kabel 7/0.85 mm ialah kabel saiz 4mm2.

Penebat – bahan penebat yang mengelilingi pengalir untuk mencegah arus daripada terbocor. Contoh penebat getah, polivinil klorida (PVK), kertas dll.

Pengalir – bahan yang selalu digunakan ialah kuprum, aluminium, perak dll.

Kadaran voltan – kadar ketahanan kabel dari segi penebatnya apabila sesuatu voltan dikenakan. Contoh 600/1000 V bermakna 600 V adalah ketahanan voltan antara pengalir dengan bumi manakala 1000 V adalah ketahanan voltan antara pengalir dengan pengalir.

Kadaran arus – kadaran arus maksimum yang mampu dibawa oleh kabel tanpa memanaskan pengalir atau merosakkan penebatnya.

Keratan rentas satu kabel yang menunjukkan pengalir, penebat dan perlindungan mekanik pada kabel bertebat pvc berperisai wayar keluli


Warna Teras Kabel (tidak boleh lentur) – Penebat PVC dan Getah Fungsi Kabel Pengenalan Warna

Bumi / Pengalir perlindungan Hijau dan kuning @ hijau

Pengalir 1 fasa Merah @ kuning @ biru

Fasa R bagi litar 3 fasa Merah

Fasa Y bagi litar 3 fasa Kuning

Fasa B bagi litar 3 fasa Biru

Neutral bagi litar AC 1 fasa dan 3 fasa Hitam


PERLINDUNGAN

Perlindungan bermakna memberi jagaan kepada alat–alat pemasangan daripada sebarang bahaya yang disebabkan oleh arus elektrik seperti arus lebih, kebocoran arus ke bumi, litar pintas, kilat dan sebagainya.

Di samping perlindungan daripada bahaya kilat, 3 jenis perlindungan yang perlu diadakan: (Perlindungan untuk mengawal pemasangan atau Pemencil, Perlindungan arus lebih (Fius, Pemutus Litar, Geganti), Perlindungan daripada renjatan elektrik).


Pemencil (Isolator)

Alat yang boleh memutuskan bekalan pengagihan kepada pengguna dengan membukakan sambungan kabel hidup dan neutral secara serentak.

Untuk bekalan 1 fasa – ia menggunakan suis 2 kutub berangkai.

Untuk bekalan 3 fasa – ia menggunakan suis 3 kutub berangkai.

Tujuan mengadakan pemencil – mengasingkan litar dan seterusnya dapat melindungi pengguna daripada renjatan elektrik yang berterusan jika berlaku kebocoran dan sentuhan renjatan.

Biasanya pemencil dipasang pada permulaan litar.

Selain itu, pemencil boleh digunakan untuk memutuskan bekalan sebelum kerja – kerja membaiki kerosakan atau membuat pendawaian tambahan.

Kadaran pemencil hendaklah dipadankan dengan kadaran arus bekalan dan beban.

Yang penting, pemencil mestilah mampu membawa arus beban penuh dan berkeupayaan memutuskan dan menyambungkan bekalan seperti yang diperlukan.


Perlindungan Arus Lebih (Over Current Protection)

Alat ini boleh memutuskan litar bekalan dengan sendiri (automatik) apabila berlaku arus lebih (litar pintas dll) daripada yang dihadkan.

Alat ini dipasang pada dawai hidup di awal litar iaitu secara bersiri dengan litar bekalan.

Tujuan memasang pelindung arus lebih pada sesuatu pemasangan ialah untuk mengelakkan berlakunya kerosakan pada sesuatu alat apabila arus yang melebihi kadaran keupayaan maksimum alat itu mengalir di dalam litar.

Di samping itu, ia juga melindungi kabel daripada rosak.

Umumnya, pelindung arus lebih terbahagi kepada 3 iaitu: (Fius, Pemutus litar (circuit breaker), Geganti (relay))


JENIS PELINDUNG ARUS LEBIH
Fius
Asasnya ialah dawai pengalir yang akan lebur apabila arus yang mengalir melebihi had keupayaannya.
Terdapat 4 jenis fius: (Fius yang boleh didawai semula, Fius katrij, Fius keupayaan pemutus tinggi dan Fius palam

Fius separuh tertutup dan fius terdedah

Fius katrij bentuk keranda dan bentuk bilah pisau



Pemutus litar (Circuit Breaker)

Dapat dikendali secara automatik dan boleh dilaraskan pada nilai (arus dan masa) yang dikehendaki.

Tidak perlu ditukar ganti, boleh dihidupkan semula.

Pemutus litar jenis miniatur

 

Terdapat beberapa cara kendalian: (a. Cara terma, b. Cara magneto hidraulik, c. Cara elektromagnet


Geganti (Relay)

Memutuskan litar secara tidak langsung.

Litar geganti biasanya dibuat secara kendalian terma atau magnet untuk disalingkuncikan dengan bekalan utama melalui sesentuh.

Banyak digunakan di litar pemula motor.

Tidak perlu ditukar ganti, boleh direset semula.

Geganti boleh dilaraskan ke beberapa kadaran arus yang diperlukan dan boleh dilaraskan (reset) semula apabila sambungan telah terputus.


Pemutus Litar Cara Terma

Komponen yang terlibat dalam kendalian ini terdiri daripada lapisan dwilogam yang dicantumkan kepada satu sesentuh sebagai satu tempat sambungan suis.

Jika arus yang masuk ke litar itu tidak melebihi jumlah yang dihadkan, dwilogam itu tidak akan memberi apa-apa kesan (sesentuh masih membuat sambungan seperti biasa).

Tetapi apabila arus itu melebihi arus yang dihadkan masuk ke dalam litar, dwilogam akan menjadi panas dan seterusnya meleding (kerana kadar pengambangannya berbeza).

Apabila keadaan ini terjadi, litar akan terbuka kerana tarikan spring.

Kadaran arus pemutus litar ini boleh dilaraskan dengan skru pelaras, jadi ia akan membuka sambungan dengan cepat atau sebaliknya mengikut pelarasan skru itu.

 

Pemutus litar jenis miniatur dengan kendalian cara terma


Pemutus Litar Cara Magneto Hidraulik

Komponen yang terlibat ialah gegelung magnet yang digulung pada satu despot dan di tengah–tengahnya dipasang omboh secara terus atau rangkaian ke suis sesentuh.

Kendaliannya bergantung pada kekuatan medan magnet dan kekuatan magnet itu pula bergantung pada kadaran arus yang mengalir padanya.

Gegelung ini dibuat dalam beberapa kadaran arus yang diperlukan dan gegelung ini menjadi penentu kadaran pelindung arus lebih yang dikehendaki.

Gegelung magneto-hidraulik akan menolak omboh apabila kadaran arus yang mengalir dalam litar itu melebihi hadnya dan seterusnya akan membuka sesentuh.

Pemutus litar jenis miniatur dengan kendalian cara magnetohidraulik


Pemutus Litar Cara Elektromagnet

Satu atau lebih sesentuh mungkin dikendalikan oleh gegelung elektromagnet.

Kadar pelarasan kawalan pelindung arus lebih dibuat dengan skru pelaras atau dengan menambah bilangan belitan gegelung untuk perubahan besar.

Setelah pemutus litar berkendali, ia boleh dikembalikan ke kedudukan asal dengan menggunakan punat tekan set semula.

Apabila arus yang masuk ke litar itu tidak melebihi kadaran yang dihadkan oleh pemutus litar, gegelung elektromagnet tidak akan mempunyai tenaga yang cukup untuk menarik sesentuh dan seterusnya memutuskan litar kerana kekuatan sesentuh lebih besar daripada kekuatan gegelung elektromagnet.

Tetapi sebaliknya, sebaik sahaja arus yang memasuki gegelung elektromagnet itu melebihi hadnya, gegelung magnet itu akan menarik sesentuh dan seterusnya litar itu akan terputus (buka @ off).

Pemutus litar jenis miniatur dengan kendalian cara elektromagnet


Pemutus Litar Cara Geganti

Apabila punat tekan hidup ditekan, arus akan masuk mengikut arah anak panah dan seterusnya melengkapkan litar gegelung C.

Gegelung C akan memegang semua sesentuh S1, S2 dan S3 ke kedudukan bersentuh (on).

Ini membolehkan arus mengalir ke motor (beban), arah anak panah.

Jika motor ini dipasang pada beban yang tidak melebihi beban penuhnya, arus akan mengalir dengan tidak memberi apa–apa kesan kepada pemanas P.

Tetapi jika arus yang masuk itu lebih besar daripada yang dihadkanoleh geganti akibat penambahan beban motor, maka arus yang lebih besar akan mengalir dan akan memanaskan P.

Seterusnya suis beban (suis beban lampau) akan ditolak dan terbuka (off).

Apabila ini terjadi, motor akan berhenti sebab tiada arus yang mengalir.

Oleh itu suis S1, S2 dan S3 akan terbuka (off).

Geganti atau sesentuh sebagai pelindung arus lebih



Perlindungan dari Renjatan Elektrik

Peralatan, kelengkapan dan pemasangan elektrik mestilah dilindungi dari arus bocor atau disentuh oleh manusia dan haiwan.

Sentuhan ini mengakibatkan renjatan elektrik.

Kecil atau besarnya sesuatu renjatan bergantung pada rintangan badan, voltan dan arus bekalan.

Oleh itu, pengalir mestilah ditebat dan tiada mana–mana bahagian litar terdedah kepada sentuhan.

Perkara ini akan dibincangkan lebih lanjut di bahagian pembumian.


PEMBUMIAN

Merupakan salah satu kaedah perlindungan.

Ia juga merupakan sambungan yang dibuat antara logam dan bumi.

Bumi merupakan pengalir yang terbesar dari segi saiz dan jumlah kawasan liputan menyediakan laluan bergalangan rendah bagi arus rosak atau arus bocor.

Sebarang benda yang disambung akan mempunyai keupayaan sifar.

Bumi yang berada pada beza-upaya sifar (Beza-upaya rujukan) dapat menyahkan beza-upaya yang besar dengan cepat.

Inilah tujuan asas pembumian sesuatu alat atau benda iaitu sebagai laluan balik arus atau untuk keselamatan.

Oleh itu, pembumian memberi keselamatan daripada bahaya renjatan elektrik dan kebakaran.


Apa Yang Perlu Dibumikan (Disambung ke Bumi)

Semua struktur logam dalam sistem pendawaian (yang bukan membawa arus) seperti saluran logam, perisai pembuluh, salur, sesalur, dawai katenari dan sebagainya.

Struktur logam terdedah bagi suatu peralatan elektrik termasuk yang bukan berkaitan dengan elektrik seperti paip air, rangka rumah dan sbgnya.


Cara dan Istilah Pembumian (Rajah Berkaitan)
Pembumian dilakukan dengan menyambungkan apa yang perlu dibumikan ke dawai atau punca bumi pengguna;

0 – Dawai pengikat sama upaya

1 – Bumi, sambungan yang berkesan ke bumi

2 – Elektrod Bumi. Batang (rod) logam, plat logam dan sistem paip logam dalam tanah atau sebarang benda berpengalir bagi memperoleh sambungan bumi yang berkesan

3 – Pengalir perlindung litar

4 – Dawai pembumi

5 – Dawai pengikat sama upaya, 10 – Punca bumi pengguna.

Istilah – istilah pembumian



Elektrod – elektrod Bumi
Berikut adalah jenis elektrod yang diperakui dan memenuhi kehendak peraturan pendawaian.

Rod–rod dan paip – paip bumi

Pita–pita atau dawai – dawai bumi

Plat–plat bumi

Elektrod–elektrod bumi yang terbenam di dalam tanah

Konkrit yang bertetulang logam

Sistem – sistem paip logam

Sarung plumbum dan sarung daripada logam yang digunakan untuk menyarung kabel dalam tanah

Struktur – struktur bawah tanah lain yang bersesuaian


Jenis – jenis elektrod bumi


(a) Earth rods 4 pipes
(b) Tapes or wires
(c) Plates

Jenis-jenis elektrod bumi


(d) Underground structural metalwork embedded in foundation
(e) Welded metal reinforment of concrete (not prestressed)
(f) Lead or metallic covering of cables

Pemutus Litar Bocor ke Bumi (ELCB RCD RCCB)

Pemutus litar bocor ke bumi digunakan apabila pembumian yang baik tidak diperolehi kerana galangan bagi gelung litar rosak ke bumi terlalu tinggi sehingga tidak mampu untuk memutuskan pelindung arus lebih.

Pemutus litar ini boleh bekerja pada voltan yang rendah (50V).

Pemutus litar bocor ke bumi


Umumnya setiap rumah atau mana – mana pemasangan elektrik akan dipasang dengan alat ini. Terdapat beberapa jenis ELCB, antaranya yang kini digunakan:

Pemutus litar bocor ke bumi kendalian arus baki.

Pemutus litar bocor ke bumi jenis arus imbang.

Pemutus litar bocor ke bumi dengan menggunakan geganti.


Pemutus Litar Bocor ke Bumi Kendalian Arus Baki
• Alat ini digunakan untuk sistem 1 fasa.
• Ia amat sensitif, berkendali pada nilai arus yang kurang daripada 2% daripada arus litar dan dapat mengawal pendawaian di rumah.
• Merujuk kepada litarnya, apabila berlaku kebocoran, arus pada gelung Z dan Y menjadi tidak seimbang, dengan itu gegelung L akan mendapat voltan aruhan.
• Keadaan ini menyebabkan gegelung berkendali (beroperasi) kerana mendapat tenaga elektrik daripada gegelung L dan seterusnya menarik suis pemutus litar ke kedudukan off.
• Arus bocor akan masuk ke bumi melalui pengalir pelindung litar bumi jika kebocoran itu berlaku antara “live” dan “bumi”.

Pemutus litar ke bumi kendalian arus baki


Pemutus Litar Bocor ke Bumi Jenis Arus Imbang

Alat ini digunakan pada pemasangan sistem 3 fasa.

Alat ini dapat berkendali pada arus bocor yang tidak melebihi daripada 2% arus yang mengalir.

Apabila berlaku kebocoran, keseimbangan arus pada setiap talian 3 fasa itu tidak wujud lagi dan arus berlebihan di mana–mana bahagian talian tersebut akan menyebabkan gegelung belantik mendapat voltan aruhan dan arus akan mengalir dalam litar.

Seterusnya suis pemutus litar akan ditarik ke kedudukan “off”

Pemutus litar bocor ke bumi jenis arus imbang


Pemutus Litar Bocor ke Bumi dengan Menggunakan Geganti (Relay)

Kaedah ini lebih cekap dan litar asasnya seperti rajah.

R adalah gegelung geganti yang akan menutup sesentuh apabila voltan gegelung mencapai satu nilai yang boleh disetkan iaitu semasa berlaku arus bocor ke bumi.

Apabila berlaku kebocoran arus ke bumi, litar gegelung akan berkendali kerana ia akan menjadi lengkap, seterusnya ia akan menarik sesentuh utama pemutus litar ke kedudukan mati (off) dan dengan itu litar bekalan akan terputus.

Pemutus litar ke bumi dengan menggunakan geganti

>>Download eBook>>

Copyright © belajarwiring.com